Biyolojik Saat

2019-08-31
Ahmet Yener
Biyolojik Saat

VÜCUDUMUZ VE BİYOLOJİK SAAT

Çoğumuz uzun bir tatil arasından sonra iş veya okula başlarken alarm kurarak uyanmaya başlarız. Fakat belirli gün veya hafta geçince alarm çalmadan önce hatta dakikalar önce uyandığımızı fark ederiz işte bu olay biyolojik saattir. Sadece uyuyup uyanmakla ilgili değildir biyolojik saat; vücudumuzdaki iç dengenin yani homeostazi’nin dengede kalmasını da sağlar.

Salgılanması gereken salgıların belirli zamanlarda artıp belirli zamanlarda ise azalması yine biyolojik saat ile alakalıdır. Kış uykusuna yatan hayvanlar mesela yer sincaplarının ve ayıların ne zaman kış uykusuna yatacağı ya da göçmen kuşların ne zaman göç edebileceği gibi olaylar hep biyolojik saat ile sağlanır. Daha detaylı bir örnek verecek olursak, pineal bezden salgılanan melatonin hormonu beden ritminin düzenlenmesinde önemli rol oynar. Gece karanlıkta bu hormonun salgılanması artar gündüz aydınlıkta en az seviyelere kadar düşer. Melatonin hormonu gece ve gündüzden etkilendiği gibi mevsimlerden de etkilenir bazı hayvanlarda kış aylarında melatonin düzeyindeki artış üreme sistemlerini uyku durumuna geçirir. Bahar gelip günler uzadığında melatonin azalır ve çeşitli hormonlar salgılanarak üreme sistemi harekete geçer. Yapılan deneylerde kobayların beynine enjekte edilen melatonin adeta kış ayındaymış gibi üreme isteğini düşürür.

İnsan bedeni için de biyolojik saat oldukça önemlidir. Gerek beden sağlığı gerekse ruh sağlığı için oldukça önemlidir. Hepimizin genellikle hata yaptığı ya da önemsemediği uyku-uyanıklık saatimizin düzensiz çalıştığını varsayalım. Gece yarısı ya da akşam saatlerinde uyanıyoruz ve sabaha kadar uyumuyoruz böylelikle gece yeteri kadar dinlenemeyen vücudumuz günlük işlerimizi yapmamızı engeller. Tam tersine gün ortasında uykumuzun geldiğini düşünelim işimizi yaparken ders çalışırken veya araba kullanırken uyuyakalabiliriz. Uyku-uyanıklık saatimizin düzenli olması çok önemlidir. Biyolojik saat oldukça düzenli çalışıyor olsa bile uyku düzenimiz isteğe bağlı ya da bağımsız olarak değişebilir görevleri gereği gece çalışan insanlarda bu saatler tam tersine işleyebilir. İlk günlerde gece ile gündüz karışsa da kısa bir sürede bedende yeni bir denge oluşuyor. Biyolojik saat beyinde hipotalamus bölgesinde kontrol ediliyor. Hipotalamusta bulunan pineal bez ve suprakiazmatik çekirdek uyumlu bir şekilde çalışarak biyolojik saati düzenler.

Ahmet Yener

Biyoloji Öğretmeni

TANITIM FİLMİMİZ

ANLAŞMALI KURUMLAR

Anlaşmalı Olduğumuz Kurumlarımıza %25 İndirim Uygulanmaktadır.